Reisverslag Berlijn Augustus 2020 deel 4

Tags: 

Donderdag 13 augustus 2020
Het Stasimuseum is verdeeld over een drietal verdiepingen in het oude hoofdkantoor van de Oost-Duitse geheime dienst. Op de eerste verdieping bevindt zich de permanente tentoonstelling, de tweede verdieping is in oorspronkelijke staat gebleven en laat zien hoe de ruimtes van de leiding van de geheime dienst eruitzagen. Op de derde verdieping is een tijdelijke tentoonstelling te zien.



Op de foto hierboven is een afbeelding te zien van de “Freie Deutsche Jugend”, dit was de officiële jeugdorganisatie van de DDR waarvan destijds feitelijk alle jongeren lid moesten zijn. Officieel was het lidmaatschap niet verplicht, maar wanneer je geen lid was, was dat niet bevorderlijk voor je verdere carrière. Gevolgd door een foto van een kind dat in een nep speelgoedtank zit.



Een voorbeeld van de controle die in de DDR werd uitgeoefend is te zien op de volgende foto. Links is een “Hausbuch” te zien. Hierin moesten gegevens gezet worden van de bewoners van een huis of de huurders van een flatgebouw. Ook moest hierin aangegeven worden of er mensen gedurende een langere tijd op bezoek kwamen bij bewoners. Onder andere de Oost-Duitse geheime dienst controleerde deze boekjes zonder waarschuwing om achter bepaalde informatie te komen.



In de DDR had de geheime dienst toegang tot alle gegevens van mensen. Personeelsdossiers, papieren uit het ziekenhuis, belastingaangiften, verzekeringspolissen en rekeningoverzichten waren allemaal bekend of in te zien. Het document op de onderstaande foto geeft aan welke gegevens opgevraagd kunnen worden uit bibliotheken. Zo kon de Stasi erachter komen, welke boeken iemand gelezen had.



Een ander voorbeeld van de invloed van de geheime dienst is op het volgende document te zien. Hierin wordt beschreven dat een bepaald echtpaar door de dienst gevolgd werd. In het witte kader is te lezen dat de dienst invloed wil krijgen op de mensen die in het complex komen wonen waar dit echtpaar hun woning had. Op deze manier konden bijvoorbeeld medewerkers van de Stasi hier hun woning krijgen om deze mensen zo continu in de gaten te kunnen houden.



Het museum beschikt ook over een verzameling van voorwerpen die door de Stasi gebruikt werd om burgers te kunnen bespioneren. Een voorbeeld hiervan is de volgende kamer die ontwikkeld is in de Sovjet-Unië. Hij is afgedekt me een knoop en kan daardoor dus achter een blouse verstopt worden om zo foto’s te maken.



Een ander voorbeeld is de gieter op de volgende foto. Ook hierin is een camera verwerkt. Het bovenste deel van de gieter is gewoon normaal zodat dit met water gevuld kan worden.



Een aantal medewerkers van de Stasi werkten bij de posterijen of de douane. Hierdoor konden ze brieven en pakketjes onderscheppen. Bepaalde zendingen werden in beslag genomen, maar het gebeurde ook dat een envelop opengemaakt werd, de brief gefotografeerd werd en vervolgens weer in de envelop gedaan werd. Op deze manier kon de Stasi ook zo allerlei gegevens van mensen verzamelen.



Voor het openmaken van brieven had de Stasi een speciaal apparaat. Met behulp van waterdamp kom een brief worden geopend zonder dat dit sporen naliet.



Medewerkers van de geheime dienst hadden vaak allerlei verschillende persoonsbewijzen om niet op te vallen tijdens hun werk. Het kon dan gaan om normale persoonsbewijzen, maar ook een bewijs dat iemand bij de politie werkte, een rijbewijs, een bewijs dat iemand werknemer was bij een hotel of een bewijs dat een persoon bij de post- of telefoondienst werkte.

.



Nadat de DDR eind 1989 in elkaar gestort was, werd het hoofdkantoor van de geheime dienst op 15 januari 1990 bestormd door demonstranten. De belangrijkste reden van deze bestorming was dat de demonstranten zo het vernietigen van dossier door de geheime dienst wilden voorkomen. Iets dat al bezig was sinds november 1989.



Een manier om mensen in de gaten te houden was de zogenaamde “beweglichen Observation”, hierbij werd iemand continu geschaduwd door mensen van de Stasi. De volgende foto’s komen uit opleidingsmateriaal van de geheime dienst en geven aan waarop tijdens zo’n observatie gelet moet worden.



Als een van de laatste foto’s van dit deel van het reisverslag, hier een foto uit de hal van het museum. Hier staat een maquette van de gebouwen die tot het hoofdkantoor van de Stasi behoord hebben. In dit museum was het net als in alle andere musea overigens verplicht om een mondkapje te dragen. In de zomer van 2020 hoefde dat in Nederland nog nergens, maar in Duitsland was het toen nog niet normaal. Het mocht toen ook een gewoon mondkapje zijn. Medische mondkapjes zijn pas later verplicht geworden in Duitsland.



Op de binnenplaats van het terrein, is nog een flink aantal borden in de open lucht te zien, die veel informatie geven over de gebeurtenissen die geleid hebben tot de val van de muur en wat er daarna allemaal gebeurd is.



Omdat er vanwege de corona situatie bepaalde beperken waren, werden er in de zomer van 2020 op een aantal avonden films vertoond die te maken hadden met de DDR. Dit gebeurde buiten op de binnenplaats van het oude hoofdkwartier. Hierbij moest je dan wel je contactgegevens achterlaten. Ook hieruit werd duidelijk dat in Duitsland corona toen terecht een stuk serieuzer werd genomen dan in Nederland. Op de avond dat ik hier was, werd de film “Barbara” uit 2012 vertoond. De VPRO-Gids geeft deze film terecht vier van de vijf sterren met de volgende omschrijving: “Oost-Duitsland, 1980. Nadat een verzoek om naar het Westen te mogen emigreren is afgewezen, wordt de mooie, jonge arts Barbara (de voortreffelijke Hoss) overgeplaatst naar een ziekenhuis op het platteland. Daar krijgt ze de bijzondere aandacht van een op het eerste gezicht vriendelijke arts. Een ongemakkelijke film, die zich vastzet in het hoofd van de kijker, dit diepgravend psychologische drama over liefde, opoffering en het wantrouwen dat het leven in de DDR tot een hel moet hebben gemaakt. Duitse inzending voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film.”

Het volgende deel van dit reisverslag is te vinden op deze pagina

Reactie toevoegen

Filtered HTML

Plain text

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.